HotLine: 0944 686 390

20 điều startup Việt Nam cần đạt được (phần 1)

 Ngày đăng:  24-03-2016

Cái bạn cần làm là tập trung xây dựng một đội ngũ xuất sắc, nhìn ra vấn đề thật sự và tạo ra những sản phẩm tuyệt vời.

Bước lên một tầm mức mới nghĩa là gì? 

Hiện hệ sinh thái Việt Nam bị che phủ bởi cái bóng của VNG. Công ty này có trị giá nghe đâu lên tới 1 tỉ đô. Đi sau VNG là hai ông trùm: VC Corp và Vật Giá, hai công ty có trị giá khoảng 100 triệu đô. Phía sau hai công ty này là một loạt các startup có giá trị tầm từ 10 đến 30 triệu đô, như: Tiki.vn, Appota, mWork, Topica, Hotdeal, Vietnamworks, và một vài công ty khác. Nhưng sau các startup này là hàng loạt các startup đang phải vật lộn để chạm được mức giá trị công ty là 1 triệu đô. Bước lên một tầm mức mới nghĩa là bước lên tầm mức mà VNG đang ở. Startup Việt Nam có làm được vậy không?

Khi trao đổi cùng các nhà đầu tư, các startup, tôi nhận thấy được một số vấn đề từ các startup trẻ. Tôi nghĩ rằng các startup Việt hiện nay, tuy có trưởng thành và toả sáng hơn bao giờ hết, nhưng vẫn còn ngây thơ. Khi tôi hỏi một startup vì sao họ bước vào thị trường thương mại điện tử thì họ giải thích rằng “vì đó là xu hướng hiện nay”, và tôi thấy có điều gì dó không đúng ở đó. Hay như khi tôi gặp một startup mới, đã làm sản phẩm được 6 tháng, họ vẫn không biết làm cách nào để kiếm ra tiền từ sản phẩm của mình. Tôi thật sự lo ngại. Anh Lê Hồng Minh, CEO của VNG, thường nói:

Hiểu chính xác lý do bạn phải trở thành một doanh nhân và bạn đang là ai giữa hàng loạt các câu hỏi sâu và khó, quả là khó để có được câu trả lời.

Rõ ràng, các startup trẻ Việt Nam cần phải có chiều sâu hơn nữa. 

nhung-ly-do-khien-start-up-thuong-that-bai

Thế nên, để giúp bạn đọc hiểu hơn, tôi đã góp nhặt lại đây những phê bình và những nhận xét sâu sắc mà tôi đã nghe được trong một vài năm qua, những góp ý mà startup Việt cần phải nghiền ngẫm cách nghiêm túc. Một số trong những điều nêu ra đây sẽ tác động đến các startup, một số khác sẽ chỉ ảnh hưởng chút đỉnh mà thôi. Nhưng tất cả 20 điều này có giá trị không đồng đều cho sự sống còn và lớn mạnh của startup.

1. Kinh nghiệm

Tất nhiên, làn sóng những người sáng lập startup Việt mới còn rất trẻ (mà chỉ một số ít trong số họ đã tốt nghiệp đại học). Nhưng việc này sẽ để lại tiền đề tốt cho sự phát triển của giới khởi nghiệp về sau. Xét về yếu tố tuổi tác, người ta đã xác định rằng những start-up thành công nhất được tạo ra bởi những người có độ tuổi trung bình là 28 tuổi rưỡi. Có nghĩa là bạn sẽ mất một vài năm lăn xả để tích lũy kinh nghiệm, đam mê và ý chí sắt đá để xây dựng một startup thành công.

Việc thiếu kinh nghiệm sẽ ảnh hưởng đến mọi thứ. Người trẻ tuổi thường nhiệt huyết, tràn đầy năng lượng nhưng lại thiếu tinh tế để nhìn ra những góc khuất hay chưa đủ khả năng để nhìn startup của mình ở tầm bao quát. Cách thức tốt nhất để tích lũy kinh nghiệm là thất bại. Người sáng lập đã từng nếm mùi thất bại sẽ biết cách vượt qua thất bại. Người tài sẽ biết: khi nào chưa được phép bỏ cuộc. Người càng trẻ thì càng muốn bỏ cuộc sớm.

2. Các mối quan hệ

Mối quan hệ là bí quyết ít khi được công khai nhưng thường được các đồng nghiệp rỉ tai nhau trong các cuộc trà dư tửu hậu. Đây là một trong những yếu tố tiên quyết mà start-up cần và các start-up trẻ đặc biệt thiếu. Việt Nam là một “bãi mìn”. Hệ thống pháp luật thiếu minh bạch và chưa hoàn thiện khiến bạn phân vân liệu việc mình làm là đúng hay sai.

Có được một mối quan hệ với đúng người, có thể là chính trị gia hay doanh nhân sẽ tạo nên sự khác biệt mang tính sống còn. Nếu mối quan hệ của bạn bao gồm cả những doanh nhân chuyên nghiệp đã từng thành công tại Việt Nam, chắc chắn rằng họ sẽ có khả năng giúp bạn từng bước hiểu rõ thị trường Việt Nam. Điều này còn tốt hơn cả việc quen biết một người tốt nghiệp MBA. Một mối quan hệ có thể xây dựng hoặc phá hỏng sự nghiệp của bạn.

Một vài startup hàng đầu ở Việt Nam có được thành công là nhờ vào mối quan hệ. Bạn không bao giờ được phép đánh giá thấp yếu tố này và hãy chăm sóc các mối quan hệ của bạn cẩn thận và chu đáo. Mối quan hệ sẽ giúp bạn gọi vốn, lèo lái qua những vấn đề pháp lý và chính trị, giúp bạn thương lượng và tìm kiếm đối tác. Các mối quan hệ sẽ bảo vệ bạn. 

3. Biết đầu ra và hiểu nhu cầu của nhà đầu tư

Đại đa số startup tôi gặp đều muốn gọi vốn. Những công ty làm về mảng thuê ngoài, làm theo đơn hàng có nguồn thu thụ động thì ít cần nhà đầu tư. Nhưng nếu bạn mong muốn startup của mình đạt tới giá trị hàng triệu đô la, bạn cần nhà đầu tư. Và nếu bạn mong muốn nhà đầu tư bỏ đủ tiền để bạn đạt tới cấp độ đó, bạn cần phải hiểu được giá trị đầu ra và hiểu nhà đầu tư mong muốn gì ở bạn. Sản phẩm bạn tạo ra cần phải định vị được giá trị của nó ở thị trường lớn hơn. Bạn cần phải biết những công ty nào trên thị trường cần bạn và sản phẩm bạn cần thiết cho thị trường nào. Nếu không, bạn sẽ không bao giờ gọi được vốn và một trong những chìa khóa để làm được việc này là…

dam-bao-rang-thi-truong-cua-ban-lon.

4. Bảo đảm rằng thị trường của bạn lớn

Tôi nhận thấy có 2 loại start-up ở Việt Nam gần đây. Một loại có thị trường nhỏ đến đến mức nhà đầu tư chẳng thèm nhìn vào. Một loại khác muốn tấn công vào thị trường toàn cầu và muốn được biết đến rộng rãi như Facebook, Google. Trong trường hợp đầu tiên, thị trường quá nhỏ đến mức nhà đầu tư chẳng quan tâm và lượng người dùng không đủ lớn để công ty phát triển. Trong trường hợp thứ hai, không có một hướng đi nào để quảng bá hay tìm kiếm một lượng người dùng chủ chốt. Nếu bạn đang nhắm đến thị trường toàn cầu, bạn cần phải thật sẵn sàng trang bị cho mình một đội ngũ năm sao có tư duy toàn cầu, tư duy thiết kế và một sản phẩm hay mô hình kinh doanh tuyệt vời. Những điều kiện như thế lại khá hiếm ở Việt Nam.

Về cơ bản, một hướng đi trung hòa giữa hai lựa chọn là tìm một thị trường ngách nhưng lớn (ví dụ như thị trường trò chơi và nội dung trên điện thoại như của Appota hay trò chơi trên máy tính như của VNG). Như Paul Graham đã làm rõ quan điểm của mình: bạn cần phải tìm một thị trường nhỏ có khả năng dễ dàng chuyển đổi thành thị trường lớn. Tóm lại, bạn cần có một mô hình kinh doanh chủ chốt để có thể mở rộng và tăng trưởng theo dòng tiền mà bạn đổ vào thị trường lớn.

5. Một mô hình kinh doanh hoàn hảo

Cuối cùng thì bạn phải làm ra tiền để nuôi sống gia đình và chính bản thân. Đó là lý do tại sao chúng ta cần một mô hình kinh doanh hoàn hảo để thành công ở Việt Nam. Một số mô hình kinh doanh tôi được thấy gần đây thường huy động lượng vốn rất nhỏ. Nếu bạn chỉ mong kiếm được 1 triệu đô một năm đủ để nuôi sống gia đình và team của mình thì bạn có thể an phận với những gì đang có. Nhưng đấy chẳng khác nào kiểu kinh doanh như một thú vui. Đó không thật sự là khởi nghiệp.

Startup được xây dựng để phát triển nhanh và mạnh, để tạo ra giá trị khổng lồ và để thâm nhập vào những thị trường mới với mô hình kinh doanh sáng tạo mà Phố Wall chưa từng nhìn thấy. Google là một ví dụ điển hình cho việc này. Ai mà nghĩ rằng việc chèn thêm một mẩu quảng cáo nhỏ liên quan tới thứ mà người ta đang tìm kiếm lại có thể tạo ra nguồn lợi nhuận khủng? Liệu startup Việt Nam có khả năng phát kiến ra những mô hình sáng tạo như thế?

6. Triển khai

Khi nói về chủ đề sao chép, các startup Việt Nam nói riêng và startup châu Á nói chung đều lo sợ trở thành nạn nhân. Mặc dù điều kiện ngoại cảnh trong hệ sinh thái đang thay đổi (dường như các start up đang trở nên cởi mở hơn) thì mối lo vẫn còn đó. Mọi người vẫn chưa hiểu hết giá trị của giai đoạn triển khai ý tưởng. Chỉ những người thực hiện được ý tưởng một cách xuất sắc nhất mới là người chiến thắng chứ không phải là người có ý tưởng.

Thú vị nhất là những người làm giỏi thường là những người sao chép giỏi. Họ biết cách đồng bộ hóa đối thủ của mình, học hỏi từ đối thủ và biến thành phẩm của đối thủ trở thành sản phẩm của mình. Đằng sau tất cả những cuộc sao chép, ăn trộm ý tưởng thành công thì luôn có bóng dáng một người thực thi xuất sắc. Và trong hầu hết các trường hợp, một startup thất bại là vì không thể triển khai ý tưởng của mình tốt chứ không phải do bị sao chép ý tưởng. Như Đỗ Tuấn Anh, CEO của Appota từng nói “mười ý tưởng cũng chỉ đáng giá bằng một cốc bia.”

                                                       (Hết phần 1 - sưu tầm genk.vn)

 Tư vấn giải pháp phần mềm quản lý